Wanneer is een quickscan flora en fauna verplicht bij uw project?

Wie een bouw- of sloopproject voorbereidt, krijgt regelmatig te maken met de vraag of een ecologisch onderzoek verplicht is. Deze vraag is niet altijd eenvoudig te beantwoorden, omdat de noodzaak afhangt van de locatie, het type project en de periode waarin de werkzaamheden plaatsvinden. Dit artikel legt uit in welke situaties een quickscan flora en fauna aan de orde is.

Wat een quickscan precies inhoudt

Een quickscan flora en fauna is een eerste, relatief snelle inventarisatie van de natuurwaarden op en rond een projectlocatie. Het doel van deze scan is om te bepalen of er beschermde soorten aanwezig zijn of kunnen zijn, en of nader onderzoek noodzakelijk is voordat een vergunning kan worden verleend. Deze eerste stap geeft opdrachtgevers snel inzicht in de mogelijke risico’s van een project, zonder dat direct een uitgebreid onderzoekstraject nodig is.

De uitkomst van een quickscan bepaalt vaak het vervolg van het traject. Wanneer er geen aanwijzingen zijn voor beschermde soorten, kan een project doorgaans zonder verdere vertraging worden voortgezet. Worden er wel signalen gevonden, dan volgt meestal een gerichter vervolgonderzoek naar de betreffende soort.

Een quickscan is daarmee vooral bedoeld om snel richting te geven aan het vervolgtraject, niet om als eindpunt te dienen. De rapportage benoemt expliciet of er reden is voor zorg en welke vervolgstappen logisch zijn, zodat opdrachtgevers niet blijven zitten met een vaag beeld van de situatie op hun projectlocatie.

Situaties waarin een quickscan aan de orde is

Een quickscan is vaak verplicht bij sloop- en renovatiewerkzaamheden aan oudere gebouwen, omdat deze panden regelmatig dienstdoen als verblijfplaats voor vogels of vleermuizen. Ook bij kap van bomen, dempen van sloten of het bouwen in de nabijheid van groenstroken is een quickscan doorgaans een logische eerste stap. De precieze noodzaak hangt af van de kenmerken van de locatie en het seizoen waarin de werkzaamheden gepland staan.

Voor wie vooraf inzicht wil in de te verwachten quickscan flora en fauna kosten, is het verstandig om deze vraag rechtstreeks met een ecologisch adviesbureau te bespreken, aangezien de omvang van het onderzoek per situatie sterk kan variëren. Deze afstemming vooraf voorkomt verrassingen later in het traject.

Wat er gebeurt als de scan wordt overgeslagen

Het overslaan van een verplichte quickscan brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. Wanneer tijdens de uitvoering van een project alsnog beschermde soorten worden aangetroffen, kan dit leiden tot stillegging van de werkzaamheden totdat alsnog onderzoek is uitgevoerd. Dit kost niet alleen tijd, maar kan ook leiden tot extra kosten door vertraging in de planning.

Daarnaast kan het ontbreken van een tijdig uitgevoerde quickscan gevolgen hebben voor de geldigheid van een vergunning, aangezien toezichthouders steeds vaker controleren of ecologisch onderzoek daadwerkelijk heeft plaatsgevonden voordat werkzaamheden zijn gestart.

In sommige gevallen ontdekken toezichthouders pas tijdens een controle achteraf dat een verplichte scan is overgeslagen, wat kan leiden tot een formele waarschuwing of zelfs een verplichting om alsnog onderzoek te laten uitvoeren terwijl het project al in uitvoering is. Deze situatie is voor de meeste opdrachtgevers aanzienlijk lastiger te managen dan wanneer het onderzoek gewoon vooraf was gepland.

De juiste timing voor een quickscan

Het beste moment voor een quickscan is ruim voordat de definitieve planning van een project wordt vastgesteld. Omdat de aanwezigheid van bepaalde soorten sterk seizoensgebonden is, kan het inplannen van onderzoek buiten het juiste seizoen leiden tot vertraging van maanden. Door dit onderdeel vroeg in het proces mee te nemen, blijft een project beter beheersbaar en voorspelbaar.

Voor projecten waarbij de startdatum nog niet vaststaat, is het verstandig om toch al een eerste inventarisatie te laten uitvoeren zodra de locatie bekend is. Deze vroege stap geeft duidelijkheid over de te verwachten vervolgstappen, zodat de uiteindelijke planning van het project kan worden afgestemd op het juiste onderzoeksseizoen in plaats van andersom. Deze volgorde voorkomt dat ecologisch onderzoek achteraf de bottleneck wordt van een verder goed voorbereid project.

Zelf inschatten of onderzoek nodig is

Veel opdrachtgevers proberen vooraf zelf in te schatten of hun project onder de verplichting tot een quickscan valt. Kenmerken zoals de ouderdom van een gebouw, de aanwezigheid van begroeiing op de locatie en de nabijheid van water of groenstroken geven al een eerste indicatie, maar een definitieve inschatting vraagt doorgaans om deskundige beoordeling. Zelfstandige inschattingen lopen het risico dat subtiele signalen worden gemist, met alle gevolgen van dien voor de planning van het project.

Een korte, laagdrempelige afstemming met een ecologisch adviesbureau kan deze onzekerheid wegnemen zonder dat dit meteen tot een uitgebreide opdracht hoeft te leiden. Deze eerste stap geeft opdrachtgevers een realistisch beeld van wat hen te wachten staat, en voorkomt dat een project later alsnog wordt geconfronteerd met een verplichting die niet was voorzien.